پیام های ترویجی 97/7/22

1-جمع آوري محصولات بهاره مانند ذرت - لوبيا -چغندر قند - سيب زميني، ....  و انتقال به انبار مناسب در اولين فرصت .

2-برداشت محصولات باغي و انتقال به انبار و سرد خانه هاي استاندارد در اولين فرصت .

3-تامين و تجهيز و تنظيم وسايل و ادوات گرمايشي مناسب در گلخانه ها و سالنهاي پرورش قارچ و طيور .

4-حفاظت از بارگاههاي تهيه كشمش از بارش .

5-كشت به موقع محصولات پاييزه و تامين به موقع بذر گواهي شده از مراكز مجاز با رعايت كليه توصيه هاي فني .

6-برداشت به موقع و امحاء بقاياي محصول گوجه فرنگي پس از برداشت محصول به منظور كنترل مينوز .

7-برداشت محصول پسته و انار در اولين فرصت و انتقال به ترمينال و انبار .

سازمان ترویج آموزش و تحقیقات کشاورزی

معاونت ترویج و آموزش

 

 

 

دفتر امور ترویج و بهبود نظام های ترویجی

 

 

 

 

دستورالعمل دوره های ترویجی مهارتی

 

                                                             تهیه و تنظیم :

                                                گروه تدوین برنامه ها واستانداردهای ترویجی

                                                              خردادماه 1387

 

 

 

 

بسمه تعالی

مقدمه :

توسعه جامعه روستایی و عشایری و بخش کشاورزی همگام با کل نظام توسعه، یکی از رویکردهای غالب و راهبردی جوامع در حال توسعه به حساب می آید. از سوی دیگر بالا بودن وابستگی جوامع در حال رشد به تولیدات روستائی و کشاورزی موجب می شود تا ضمن توجه به اقتصاد این بخش ، برنامه ریزی صحیح و مدونی برای ارتقاء توانمندیهای بهره برداران بخش کشاوزری و روستائی انجام گیرد. بدیهی است جهت نیل به این مقصود، بررسی عوامل مختلف در محیط زندگی تولیدکنندگان و شناخت کمبودها و ارائه راهکارهای موثر جهت رفع مشکلات و کاستی ها همواره به عنوان یک راهبرد اساسی مطرح است .

با توجه به این که روستا و واحدهای بهره برداری به عنوان قطب تولید وبهره برداران ، عامل اصلی در کمیت و کیفیت تولیدات قلمداد می شوند این مهم به اثبات می رسد که هر گونه سرمایه گذاری در جهت بهبود وضعیت این قشر، زمینه را برای توسعه مطلوب در بخش کشاورزی و جامعه روستائی و در نهایت کل کشور فراهم می سازد.

از جمله اهدافی که در این راستا اهمیت ویژه ای دارد ارتقاء دانش ، بینش و مهارت بهره برداران در زمینه های مختلف بخش کشاورزی است.  به همین منظور و با هدف بهینه سازی امرتولید و بهره گیری از نتایج آخرین یافته های علمی در زمینه کشاورزی و تبدیل آن از علم به عمل و همچنین آشناسازی روستائیان و بهره برداران با شیوه های جدید تولید و جایگزینی روشهای مناسب پربازده بجای روش های نامناسب کم بازده ، دوره های ترویجی مهارتی طراحی و تدوین شده اند . این دوره ها درنهایت نتایجی از قبیل بهبود شرایط تولید کشاورزی و همچنین ایجاد فرصت های مناسب شغلی و.. را در پی خواهند داشت .

با وجود ضرورت افزایش بهره وری در تولید از طریق ارتقای مهارت تولیدکنندگان به عنوان مدیران تولید و همچنین افزایش سطح کاربرد فناوری ها  و یافته های نو، لیکن کارایی ناکافی شیوه های متعارف ترویج و اجرا ، فرایند توسعه کشاورزی را با چالش مواجه نموده است . بنابراین انتخاب روش موثرتری برای استقرار مدیریت جامع تولید و ایجاد مهارت های نوین و توانمندسازی حرفه ای بهره برداران، امری لازم و ضروری می باشد .

با عنایت به ملاحظات فوق و درهمین راستا ، یک راهنمای کاری با عنوان« دستورالعمل دوره های ترویجی مهارتی » با هدف ارتقاء دانش ، بینش و مهارت بهره برداران ، روستائیان و عشایر تدوین شده است که انتظار می رود گامی در جهت توسعه پایدار بخش کشاورزی باشد.

 

تعریف ( دوره های ترویجی مهارتی )

 

آموزش ترویجی ، نوعی آموزش خارج از نظام ها وقالب ها و ضوابط متداول کلاسیک است که اغلب در صحنه عمل و در جریان واقعی کار و زندگی مردم تحقق می یابد . همچنین دوره ترویجی مهارتی ، یک فعالیت ترویجی کوتاه مدت به شیوه ای نظام مند تعریف می شود که طی یک دوره کار کشاورزی اجرا می گردد و هدف آن پرورش و تامین نیروی انسانی ماهر با رویکردی مخاطب محور مبتنی بر عملیات در عرصه بوده و زمینه های کارآمدی بهره برداران را از طریق ارتقای  دانش ، بینش و بویژه مهارتهای حرفه ای آنان ، برای ورود و اشتغال در فعالیتهای کشاورزی و یا بهبود کارایی و بهره وری آنان فراهم می آورد.

 

اهداف

  • هدف کلی : تامین و بهبود صلاحیتهای حرفه ای بهره برداران بخش کشاورزی بطور عام و شاغلان بخش بطور خاص در ابعاد علمی و عملی در راستای بهره برداری بهینه از عوامل تولید و نیز حفظ محیط زیست و توسعه پایدار کشاورزی
  • § اهداف اختصاصی : در راستای تحقق هدف کلی تعیین شده برای دوره های ترویجی مهارتی در سطح کشور، اهداف اختصاصی برگزاری این دوره ها به شرح زیر می باشد :

1-   ارتقای دانش و اطلاعات مخاطبان دوره ها در خصوص نحوه مدیریت فرآیند تولید

2-   ایجاد زمینه مساعد جهت تغییرنگرش ناصحیح یا تثبیت نگرشهای صحیح مخاطبان در رابطه با روشها و الگوهای بهینه مدیریت فرآیند تولید

3-  ارتقای مهارتهای عملی و حرفه ای مخاطبان دوره ها با استفاده از تلفیق موثر علوم و  یافته های نوین با دانش بومی مفید رایج در منطقه

4-   کمک به بهره برداران در شناخت کشت بوم منطقه و بهره برداری متناسب از آن

5-   تبدیل بهره برداران به مدیران ماهر تولید از طریق یادگیری حاصل از عمل

6-   کاهش هزینه ها و افزایش درآمد در فرآیند بهره برداری و تولید

7-   ایجاد زمینه مناسب برای اشتغالزایی مولد بویژه برای فارغ التحصیلان و جوانان جویای کار

8-   توسعه مشارکتی فن آوری در واحدهای تولیدی

9-   افزایش تولید توام با پایداری و حفظ منابع پایه و سلامت غذا

10-      سهولت اصلاح برنامه های درسی و همگونی با تغییرات دانش فنی

11-      ایجاد انگیزه برای کسب مهارتهای مورد نیاز مشاغل

 

سیاستها

1-   بکارگیری نقش تسهیلگری و نقش کارشناسی به تناسب شرایط و موضوع در دوره ها و سازماندهی آن

2-  تاکید بر جنبه های عملی و کاربردی و مهارت آموزی بهره برداران با استفاده از روشهای مشارکتی با دیدگاه مدیریت جامع تولیدتغییر سیاست « افزایش کوتاه مدت تولید » به توسعه پایدار کشاورزی و پایداری تولید

3-   انجام یادگیری در طول یک دوره کامل کار کشاورزی

4-  همسو کردن فعالیت های متنوع ترویجی در راستای محصول یا موضوع در راستای اولویت های بخش و ظرفیت های مناطق

5-   بهبود کارایی و اثربخشی فعالیت های ترویجی و قابلیت سنجش آن

6-   تاکید برتمرکززدائی دربرنامه ریزی ها وفعالیت های اجرایی دوره های ترویجی مهارتی

7-   جلب مشارکت نهادها و نیروهای بومی در فرایند برنامه ریزی و اجرای دوره های ترویجی مهارتی

 

روش ها

در ارائه و انجام دوره های ترویجی مهارتی دو محور مدنظر است :

الف ) چگونگی تهیه و تدوین استاندارد ترویجی مهارتی برای هر رشته فعالیت در بخش کشاورزی

ب  ) چگونگی اجرای دوره های ترویجی مهارتی

 

الف: روش های تدوین استاندارد علمی و فنی ترویجی مهارتی

- استاندارد ترویجی مهارتی

تعریف عملیاتی استاندارد ترویجی را در این برنامه می توان چنین بیان کرد:

 استاندارد ترویجی عبارت از چارچوب کاری هماهنگی است که بر اساس شاخصهای معینی، ارکان یک فرآیند ترویجی را هماهنگ و نظام مند می نماید.

از مزایای استانداردسازی فعالیتهای ترویجی می توان به همگون سازی کمی و کیفی فعالیتها، تحقق بهتر و آسانتر اهداف، برنامه ریزی مطلوبتر فعالیتهای آتی، استمرار و تداوم فعالیتها، تنظیم و پیش بینی دقیق بودجه و اعتبارات و بالاخره نظم بخشیدن به فعالیتهای ترویجی اشاره نمود.

 

1- روش مشارکتی

             در این روش پس از نیاز سنجی از مخاطبان ( که شامل کشاورزان ، شاغلان روستایی ، مروجان ، رهبران محلی، متخصصان موضوعی و ... ) و الویت بندی موضوعی آنان است ، طراحی استاندارد علمی و فنی دوره های ترویجی مهارتی انجام می شود.

1-   روش پژوهش در عمل(Action Research)

در این روش از طریق بررسی فرایند تولید با همکاری مراکز تحقیقاتی و تخصصی اجرایی و بهره برداران و بررسی روشهای مورد عمل بهره برداران و تلفیق آن با آخرین اطلاعات روز و شیوه های نوین ، استانداردهای مناسب تدوین می گردد.

در روشهای فوق می توان از ابزارهایی مانند ارزیابی سریع روستائی RRA و ارزیابی مشارکتی روستائی PRA نیز استفاده نمود .

 

ب : چگونگی اجرای دوره های ترویجی مهارتی

  از آنجائیکه تولید محصولات کشاورزی به طور عمده تابعی از عوامل مختلف تحت شرایط خاص اقلیمی و پر مخاطره است، لذا ارتقاء دانش ،بینش و مهارت بهره برداران جهت کاهش اثرات نامطلوب عوامل تاثیرگذار از اهمیت ویژه ای برخوردار خواهد شد. بدین لحاظ بدیهی است جهت بهبود و افزایش کارایی دوره ها از روش هایی استفاده شود که در شرایط عملی مزرعه ( یاسایرعرصه ها) موجب افزایش بازدهی تولیدات از جنبه های کمی و کیفی گردد. بنابراین با توجه به موارد ذکر شده و اهمیت موضوع، در اجرای دوره های ترویجی مهارتی ، روشهای زیر مورد تاکید قرار گرفته و استفاده خواهند شد.

 

1-    مدارس مزرعه ای کشاورزان (FFS) farmers field school

مدرسه در مزرعه نظام جامع پژوهش و یادگیری مزرعه ای است مبتنی بر مشارکت و ظرفیت سازی بهره برداران در مدیریت جامع تولید و حفاظت از محصولات کشاورزی و روستائی در مناطق مختلف تولید که از دهه هشتاد میلادی ، به عنوان راهبرد کلیدی در فرآیند ظرفیت سازی بهره برداران در مدیریت جامع تولید بر اساس شرایط منطقه ای با هدف ایجاد مهارت بر اساس شاخصهای توسعه پایدار کشاروزی و روستائی با توجه به ویژگیهای اقتصادی ، اجتماعی و زیست محیطی در شرایط مختلف بهره برداری طراحی و ارائه شده که هم اکنون به عنوان راهبرد اصلی کشاورزی پایدار در بسیاری از کشورهای توسعه یافته و یا در حال توسعه در موضوعات و محصولات مختلف در حال اجرا می باشد .

- مدرسه در مزرعه نظام جامع پژوهش و یادگیری مزرعه ای است برای توانمند نمودن و مشارکت عملیاتی بهره برداران در اعمال مدیریت جامع تولید، حفاظت و بهره وری از منابع تولید که با تاکید بر کشف و شناخت اگرواکوسیستم با تاکید بر تلفیق تجربه و دانش بومی در سطوح عملیات و مناطق تولید، اجرا و توسعه می یابد.

مدرسه در مزرعه(FFS)  به عنوان راهبرد کلیدی و تحولی ، جایگزین و اجرایی در روشهای ترویج و آموزش متعارف می باشد که با هدف ظرفیت سازی بهره برداران در اعمال مدیریت جامع تولید سالم ، کشاورزی پایدار و توسعه روستایی شناخته شده است .با توجه به ماهيت اجرايي ، تنها پودمان هاي مهارتي كه مشتمل بر 17 مورد مي باشند به روش مدرسه در مدرسه قابل اجرا مي باشند.

 

-        ویژگیهای ساختاری مدرسه در مزرعه

به دلیل شرایط خاص فرایند توسعه در هزاره سوم ، دستیابی به فرایند توسعه روستایی و کشاورزی پایدار از بٌعد سیستم های آموزش ، ارتباط و انتقال یافته های تحقیقاتی، با شیوه متعارف از بالا به پایین قابل تحقق نیست . بنابراین ساختار مدارس مزرعه ای کشاورزان درترویج بر اساس تحول در  شیوه های متعارف و حرکت بر اساس ضروریات توسعه پایدار با اصول منطقی ذیل طراحی شده است :

  • تحول در شیوه های متعارف ترویج و آموزش بهره برداران به سمت یادگیریهای مبتنی برعمل
  • تغییر شیوه های آموزشی دو سویه و خاص بزرگسالان به جای شیوه های شاگرد معلمی
  • اعمال دیدگاه مدیریت جامع در فرایند ظرفیت سازی بهره برداران
  • یکی از راهکارهای ارتباطی بین تحقیق – ترویج – بهره بردار در سطح عملیات، شیوه مدرسه در مزرعه است .
  • در شیوه مدرسه در مزرعه، بهره برداران از طریق یادگیری و شناخت کشت بوم مزرعه ، به مدیران ماهر مزرعه تبدیل می شوند.
  • متدولوژی اجرایی در مدرسه در مزرعه عبارتند از : پژوهش مشارکتی – یادگیری مشارکتی – مدیریت مشارکتی
  • راهبرد عملیاتی در شیوه مدرسه در مزرعه عبارتند از : تصمیم گیری جمعی به جای  فردی – تبدیل نقش کارشناس به تسهیل گر – تغییردر متدولوژی اجرایی از متعارف به مشارکتی .
  • مدرسه در مزرعه در هر منطقه مبتنی بر ساختارهای اجتماعی ، اقتصادی طراحی می شود.

 

اصول و مبانی مدارس مزرعه ای کشاورزان (FFS)

1-   محتوای آموزش در FFS به صورت بسته آموزشی نیست که بایستی توسط بهره بردار پذیرفته شود

2-   یادگیری در FFS به صورت عملی در مزرعه با دخالت و ایفای نقش تجربیات و دانش بومی بهره بردار صورت می گیرد و اصول یادگیری ، مبتنی بر شرایط یادگیری حاصل از عمل و تجربه است .

3-   مزرعه یا واحد تولیدی اصلی ترین مدرس و معلم در یادگیری است .

4-   یادگیری در طول یک فصل زراعی ( دورة تولید ) به منظور مدیریت جامع فرایند تولید صورت گیرد.

5-   بهره برداران به صورت فعال در طراحی تحقیقات و آموزشهای عملی مشارکت دارند.

6-  تجربیات و دانش بومی در خصوص محیط – واریته ها و غیره نقش مهمی در ایجاد یادگیری دو طرفه و انگیزه های یادگیری دارد .

7-   مبنای اصلی در فعالیتهای مدرسه در مزرعه ، تسهیل گری است .

8-  تسهیل گر در مدرسه در مزرعه شرایط و بستر لازم را برای توانمندشدن بهره برداران و مشارکت آنها در فرآیند یادگیری حین عمل ایجاد می نماید.

 

الزامات یک سایت مدرسه در مزرعه

  • § مربی

             مربی در مدرسه در مزرعه دارای مهارت و تخصص خاص FFS بوده که مهارت لازم برای اجرای کامل یک دوره مدرسه در مزرعه با شیوه تسهیل گری را دارا می باشد.انتخاب مربیان با تخصص موضوعی برای فراگیری مهارت های تخصصی FFS در سایت های تربیت مربی (TOT/FFS) پیشنهاد می شود . تنها یک مربی متخصص برای هدایت هر سایت مدرسه در مزرعه در نظر گرفته می شود. در صورت طراحی برنامه مدرسه در مزرعه به صورت محلی ، هر مربی متخصص می تواند هدایت 3 سایت FFS  را بر عهده داشته باشد.

 

  • §  گروه کاری

         به دنبال سازماندهی گروه 15 تا 25 نفره از بهره برداران که در موضوع یا محصول انتخابی دخالت مستقیم دارند گروه کاری تشکیل می شود گروه کاری نباید متشکل از بهره برداران در رشته ها و موضوعات مختلف باشند زیرا هر یک از بهره برداران نیازهای آموزشی متفاوتی در زمینه محصول یا موضوع خود دارند .                 بهره برداران یک مدرسه در مزرعه از بین افراد علاقمند ، دارای قدرت یادگیری و یاددهی ،  تصمیم گیرنده و با توجه به شرایط سنی مشخص می شوند.

  • §  انتخاب محل مدرسه در مزرعه

         هر مدرسه در مزرعه یک مزرعه یا واحد تولیدی است که شاخصی از یک منطقه مشخص عملیاتی مثلاً یک روستا خواهد بود. بایستی مدرسه در مزرعه بر اساس شاخص های اقتصادی / اجتماعی / اقلیمی / اکوسیستمی در هر منطقه طراحی شود و سایر شاخص های عمومی نظیر مسافت ،سهولت دسترسی ، در معرض دید و ... نیز رعایت شود.

 

2- برگزاري كارگاه هاي ترويجي

كارگاه عبارت از نوعي گردهمايي مبتني برمشاركت و مساعدت جمعي است كه طي آن مهارتهاي جديد را مورد بحث قرار داده و ضمن يادگيري ، آنها را عملاً بكار مي بندند . در يك كارگاه ، مهارت روش يا عمليات مورد نظر را طوري به شركت كنندگان آموزش مي دهند كه بتوانند پس از يادگيري  بلافاصله آن را به كار بندند. تعداد افراد شركت كننده بايد محدود باشد  تا افراد بتوانند در بحث شركت كنند و از تجربيات يكديگر استفاده نمايند. معمولاً‌در هر كارگاه بين 15 تا 30 نفر شركت مي كنند. لیکن تعداد مطلوب فراگيران 20 نفر مي باشد. كارگاه  مي تواند ابزار ترويجي  موثري باشد چرا كه هر يك از شركت كنندگان معمولاً بين يك تا چند روز را به طور فشرده در زمينه يك موضوع و يا توليد يك محصول معين كارمي كنند.

در كارگاه ترويجي ، همكاري كامل و فعالانه تك تك شركت كنندگان مطرح است و يادگيري از طريق عمل و تجربه به دست مي آيد . آموزشگر يا فرد متخصص معمولاً‌براي شركت كنندگان نقش مشاور را دارد و در مواقع ضروري به آنها كمك  مي كند. در اين كارگاه ها از يك برنامة منظم و دقيق پيروي نمي شود بلكه برنامه در رابطه با ميزان پيشرفت كار اجرا مي گردد. در انتخاب و برگزاري كارگاه ، ملاحظات زير بايد مد نظر قرار گيرد:

 

فضاي مورد نياز كارگاه

 

فضاي مورد نياز براي مطالب تئوري

-        استفاده از محيط ساكت و دور از صدا

-        از نظر مكاني سهل الوصول باشد

-        استفاده از وسايل كمك آموزشي در آنجا ميسر باشد

-        مكان شناخته شده در منطقه باشد

-        از نور كافي و شرايط فيزيكي  مناسب برخوردار باشد

-        مجهز به سيستم گرمايشي  مناسب باشد

 

فضاي مورد نياز براي آموزش عملي مطالب

-        واحد توليدي ظرفيت پذيرش تعداد مورد نظر فراگيران  را داشته باشد

-        انتخاب واحد  توليدي كه قابليت بازديد داشته باشد

-        امكان تجربه و انجام عملي موارد براي شركت كنندگان  ميسر باشد

 

  • §  پيش بيني برنامه کارگاه  

از نظر مشخص بودن  موضوع ، اهداف كلي و رفتاري ، زمان و محل اجرا ، نوع و تعداد مخاطبان ، امكانات مورد نياز و ...

1-   نحوة ثبت گزارش :  از جمله نام شركت كنندگان ، روستاي سكونت يا فعاليت شركت كنندگان ، موضوع ، تاريخ و محل اجرا ، نظر مروج و....

2-  ويژگيهاي آموزشگران :‌ به لحاظ مناسب بودن تخصص آموزشگر ، مناسب بودن گويش آموزشگر ، مهارت هاي حرفه اي آموزشگر و ... )

3-   قابل حصول بودن هدف : با توجه به نوع آموزش ، مدت آن ، نوع فراگيران ، زمان آموزش و .....

4-  مناسب بودن فراگيران : به لحاظ همگن بودن فراگيران از نظر نوع محصول و رشته فعاليت و گروه فراگيران و سن فراگیران و ...

5-   نحوة دعوت فراگيران :  آگاهي مخاطبان از زمان ، مكان و دليل اجراي برنامه

6-   نحوة اجرا : مشاركت مخاطبان ، استفاده از وسايل كمك آموزشي ، آموزش عملي

7-  پيگيري توسط مربي : بازديد از عرصه ها ، اطلاع از مشكلات اجرايي توصيه ها ، تلاش جهت رفع مشكلات ، شناسايي طبقات پذيرنده ، پيگيري آموزشي از طريق ساير ر وش هاي ترويجي

 

مخاطبان دوره ها

1-   كشاورزان به معناي عام ( بهره برداران در زيربخش هاي زراعت ، باغباني،دام ، منابع طبيعي و .... )

2-   جوانان و افراد علاقمند به فعاليت در رشته و يا موضوع  مورد نظر

3-   فارغ التحصيلان كشاورزي جوياي كار

4-   نمايندگان تشكل هاي كشاورزي

5-   صاحبان صنايع كشاورزي مرتبط با موضوع دوره ها

6-   شاغلان در مشاغل جانبي كشاورزي مرتبط با موضوع دوره

7-   شركت هاي خدمات مشاوره اي كشاورزي

8-   مهندسان ناظر كشاورزي

 

تسهيلگران و مدرسان

تسهيلگران و مدرسان دوره هاي ترويجي مهارتي كساني هستند كه حداقل 4 سال تجربه مفيد در زمينه و موضوع دوره داشته باشند.

بدين لحاظ تسهيلگران و مدرسان دوره ها مي توانند از افراد ذيل انتخاب شوند  :

-        كارشناسان ترويج

-        متخصصين موضوعي و صاحب نظران زير بخش هاي تخصصي و يا تحقيقاتي

-        توليد كنندگان  خبره بخش كشاورزي در زمينه هاي مختلف توليدي

قابل ذكر است كه درهر دوره ترويجي مهارتي از هر سه گروه فوق  الذكر  بعنوان تسهيلگر ومدرس استفاده مي شود.

ضمناً مروجان و كارشناسان  موضوعي و محققين مي بايست دوره هاي تسهيلگري را گذرانده و از مهارت لازم در اين زمينه برخوردار باشند.

 

محتواي دوره هاي ترويجي مهارتي

به جهت ارتقاء دانش ، بينش و مهارت بهره برداران در يك قالب و فرآیند مشخص، محتواي دوره هاي ترويجي مهارتي در دو بخش  نظري و عملي ارائه  مي شود. در اين قسمت محتواي دوره به گونه اي تنظيم خواهد شد كه تمام مراحل از ابتدا تا انتهاي يك فرآيند توليدي در هر يك از زيربخش هاي تخصصي كشاورزي را در برگيرد. در اين قسمت اولويت بندي  موضوعي در قالب استانداردهاي تدوين شده برحسب موضوع و محصول ، مورد تاكيد قرار مي گيرند و بيشتر مباحث در شرايط عملي مزرعه مورد بررسي قرار خواهند گرفت. بدين لحاظ استانداردهاي مورد نظر براساس 30% مباحث نظري و 70% مباحث عملي تنظيم مي شود.

 

اجراي دوره ترويجي مهارتي

اجراي دوره هاي ترويجي مهارتي در سطوح مختلف ستادي و استاني ، برنامه ريزي و اجرا مي شوند. در سطح ستادي به ترتيب مراتب اداري معاونت ترويج و آموزش ، دفتر امور ترويج و بهبود نظام هاي ترويجي ، گروه تدوين برنامه ها و استانداردهاي ترويجي با همكاري گروه هاي تخصصي متوليان برنامه ريزي ، هدايت و نظارت بر اجراي دوره ها هستند  و در سطح استاني به ترتيب مراتب اداري ، سازمان جهاد كشاورزي استان ، مديريت ترويج و مشاركت مردمي ، اداره آموزش بهره برداران استان متولي اجراي  دوره هاي ترويجي مهارتي مي باشند.

دستورالعمل و راهنمای اجرایی مدرسه در مزرعه بصورت جداگانه تهیه شده است.

 

مراحل ارزشيابي در يك دوره آموزشي ترويجي مهارتي

ارزشيابي برنامه هاي آموزشي ترويجي را بايد با تعريف  روشن  ومعني داري از هدفهاي آن شروع كرد. زماني كه اين مرحله از ارزشيابي ( تعريف هدفها ) به نحو مناسبي كامل شود انتخاب يا ايجاد روش هاي ار زشيابي مناسب ، بسيار ساده تر  خواهد بود. بطوركلي ، هر دوره آموزش ترويجي شامل تعيين هدفها ، استفاده از روش هاي مناسب و انجام ارزشيابي به منظور تجديد نظر در هدفها مي باشد . بدين منظور ، ارزشيابي را بر حسب هدف انجام آن به چند دسته تقسيم مي كنيم .

 

مرحله اول : ارزشيابي تشخيصي

تمامي فعاليت هاي مربوط به جريان آموزش و ترويج براي ايجاد تغييرات مطلوب در رفتار فراگيران است كه لازمه آن آمادگي قبلي آنهاست . به اين معني كه فراگير براي يادگيري مطالب جديد بايد زمينه هاي ذهني لازم را در آن موضوع از قبل كسب كرده باشد . به همين دليل ،‌ قبل از شروع آموزش بايد تواناييها و مهارتهايي كه لازمه فراگيري مطالب جديد است  مشخص شود.

بطور كلي ، ارزشيابي تشخيصي باعث مي شود ، اولاً  ميزان معلومات فراگيران در ابتداي دوره تشخيص داده شود ، ثانياً  با كمك اين ارزشيابي مي توان آن دسته از فراگيران  را كه اطلاعات زيادي در مورد  موضوع دارند  از بقيه جدا كرده و متناسب با احتياجات ، آنها را آموزش دهيم و ثالثاً  وسيله اي به منظور تعيين ميزان تحقق هدفهاي رفتاري از طريق مقايسه با ارزشيابي مجموعه اي  به دست آوريم . با توجه به مطالب فوق ، هدفهاي ارزشيابي تشخيصي را مي توان به شرح زير خلاصه كرد:

  • بررسي آموخته هاي قبلي فراگيران و آگاهي از سطح آمادگي آنان
  • انطباق برنامه و روش آموزشي ترويجي مورد استفاده با سطح آمادگي فراگيران

 

مرحله دوم : ارزشيابي تكويني

            آموزشگر(تسهیلگر) در شروع كار، هدفهاي رفتاري و محتواي دوره را با فراگيران در ميان مي گذارد . زيرا شرط لازم هر نوع يادگيري يا تغيير رفتار ، مستلزم كوشش فراگيران است و شرط لازم براي استمرار اين كوشش آن است كه هدفهاي هر موضوع ، مورد پذيرش  آنان قرار گرفته باشد . بنابر اين ، در برنامه هاي آموزشي ترويجي ، آموزشگر و يا تسهيلگر بايد براساس يك برنامه ريزي صحيح از عواملي كه در يادگيري نقش دارند شرايط لازم براي يادگيري را فراهم سازد. فراگيران نيز بايد هدفهاي هر موضوع را آگاهانه بپذيرند و در جهت رسيدن به آنها  بكوشند. از طرف ديگر ، در آموزشهاي ترويجي ،  تحقق هدفها و يا تغيير رفتار فر اگير بتدريج و به مرو زمان امكان پذير  است . به همين سبب آموزشگر ناگزير است از طريق ارزشيابي هاي مختلف ،  ميزان تحقق هدفها را در فاصله زماني معين ، متناسب با توانايي و امكانات فراگيران و با توجه به شرايط محيطي  تعيين نمايد . يكي از اين نوع ارزشيابي ها ، ارزشيابي  تكويني است . هدف از ارزشيابي تكويني ، تحقق اين موارد است :

  • هدايت مستمر يادگيري فراگير
  • انطباق روش برنامه و وسايل آموزشي  با نيازهاي فراگيران
  • اصلاح و بهبود  روشها و رفع نارساييهاي آنها
  • و بالاخره با توجه به تفاوتهاي فردي فراگيران ، غني كردن برنامه  براي فراگيران پيشرفته و انجام اقدامات جبراني براي فراگيران عقب مانده
  •  

مرحله سوم : ارزشيابي مجموعه اي يا پيش انتهايي

براي آن كه از چگونگي تحقق هدفهاي  آموزش ترويجي آگاهي حاصل شود              

لازم است آموخته هاي فراگيران را در پايان هر دوره ، مورد  ارزشيابي قرار دهيم كه ارزشيابي مجموعه اي ناميده مي شود و به وسيله آن ، ميزان معلومات فراگيران تعيين مي گردد ، ولي اين معلومات درمهارتهاي حرفه اي و كارآيي آنها هنوز مشخص نشده است . هدفهاي ارزشيابي  مجموعه اي به شرح زير است :

  • نظارت آموزشگر بر تحقق هدفهاي رفتاري
  • مطلع ساختن فراگير از باقيمانده مطالبي كه براي رسيدن به هدفهاي آموزشي ترويجي لازم است .
  • ارزشيابي ميزان پيشرفت فراگير از موقع شروع يك برنامه ترويجي تا خاتمه آن
  • ايجاد تغييرات لازم در برنامه براساس اطلاعات كمي و كيفي كه جمع آوري شده است .

نتايج حاصل از ارزشيابي مجموعه اي به فراگيران  امكان مي دهد كه از ميزان  يادگيري و نقاط ضعف و قوت خود آگاهي يابند و در ضمن براي آموزشگر ( تسهیلگر ) نيز اين فرصت را فراهم مي سازد كه :

  • تناسب برنامه  و هدفهاي آموزش ترويجي را با استعداد  وتوانايي فراگيران بررسي نمايد.
  • روش آموزش ترويجي خود را ارزشيابي كند و در جهت اصلاح و بهبود آن بكوشد.
  • ·       نسبت به آموزش مجدد موادي كه اكثر فراگيران  نياموخته اند ، ‌اقدام كند.

مرحله چهارم : ارزشيابي نهايي

مدتي پس از اتمام هر دوره ، يك ارزشيابي جامع از ميزان آموخته هاي فراگيران به عمل مي آيد . اين نوع ارزشيابي را ارزشيابي نهايي مي نامند. ارزشيابي نهايي همانند ارزشيابي مجموعه اي ، تحقق هدفهاي رفتاري را مورد ارزيابي قرار مي دهد با اين تفاوت كه در اين نوع ارزشيابي ، مشخص  مي شود كه فراگير چقدر از مطالب يادگرفته شده را به مرحله عمل در مي آورد و تغيير رفتار به معناي واقعي در وي صورت گرفته است يا نه ؟

هدف از ارزشيابي نهايي  از دو ديدگاه مورد توجه قرار مي گيرد:

1-  از ديدگاه اثر بخشي و كارآيي برنامه در رفتار فراگير :  هدف اين گونه ارزشيابي ، تعيين كيفيت برنامه است . هدف هايي كه در اين رابطه پيگيري ميشوند عبارتند از :

  • تعيين ميزان استفاده از مطالب آموخته شده
  • آگاهی از نواقص و کمبودهایی که مانع بکارگیری صحیح مطالب آموخته شده می گردد .

2-   از ديدگاه  برنامه ريزان و مجريان كه  هدفهاي آنها عبارتند از :

  • ارزشيابي بازده فعاليت هاي آموزشي ترويجي و به عبارت ديگر ، ارزشيابي سطح كارايي برنامه در رسيدن  به هدفهاي هر موضوع.
  • بهبود برنامه و وسايل و روش هاي آموزشي ترويجي.

برای درک بهتر موضوع ، مدل ارزشیابی دوره های ترویجی مهارتی و نیز نحوة عمل و ترتیب مراحل ارزشیابی در صفحه یعد ارائه شده است .

اعطاي گواهينامه

به بهره برداراني كه  هر يك از دوره هاي ترويجي مهارتي را بگذرانند و در ارزيابي نهايي حد نصاب امتيازات را كسب كنند گواهي نامه پايان دوره ترويجي مهارتي اعطاء خواهد شد. اين گواهينامه توسط مديريت ترويج و مشاركت  مردمي استان صادر مي شود. فرمت گواهينامه مذكور از طريق دفتر امور ترويج و بهبود نظام هاي ترويجي و با لحاظ نمودن نظرات استانها تهيه و در اختيار استانها قرار داده مي شود.

 

 

رسانه های ترویجی

دستورالعمل و بخش نامه ها

پیشنهادات

تنظیمات قالب پلاس

رنگ ها

برای هر رنگ ،پارامتری وجود دارد که در زیر آمده است :
Blue Red Oranges Green Purple Pink

بدنه ی قالب

رنگ پس زمینه
کد رنگ ها

عنوان قالب

رنگ پس زمینه
تصاویر پس زمینه

فوتر قالب

انتخاب منو
فونت گوگل
سایز فونت بدنه قالب
نوع فونت بدنه قالب
جهت نوشتاری